دوره حضور هلنديها


با رانده شدن سلطه گران پرتغالي و اسپانيايي از خليج فارس نفوذ انگليسيها در منطقه زياد شد و هلندي ها نيز در سال 1033 ق 1625 م. با داير نمودن نمايندگي بازرگاني در هرموز و سپس انتقال آن به بندر عباس در سال 1625م. سهمي از بازرگاني خليج فارس را بدست گرفتند، هلندي ها از سال 1623 با اعزام نماينده اي از كمپاني هلندي هند شرقي بنام هوبرت ويس نيخ به دربار شاه عباس و امضاي يك قرارداد 23 ماده اي تلاش نمودند كه بر تنگه هرمز و خليج فارس مسلط شوند با توجه به شدت گرفتن رقابتهاي انگليسيها، فرانسويها و هلندي ها در دربار شاه ايران ، هلنديها مجبور شدند صحنه را ترك نمايند آنها در سال 1753 از بوشهر و 1759 از بندر عباس خارج شدند و 1766 بكلي خليج فارس را ترك كردند. در سال 1664 نيز شركت فرانسوي هند خاوري تاسيس شد و نمايندگي خود را در ايران تاسيس و وارد عرصه اقتصادي و تجاري خليج فارس شد. نادر شاه افشار با نبردهاي دليرانه خود وسعت ايران را به دوران ساساني برگرداند و از جمله كرانه هاي جنوبي خليج فارس مجدداً تماماُ در اختيار ايران قرار گرفت. نادر شاه افشار 1149- 1161 ه.ق بر تمام خليج فارس حاكميت و سلطه ايران را مستقر ساخت ولي از بخت بد ايران با مرگ اين قهرمان ملي در سال 1747 حاكميت ايران بر خليج فارس تضعيف شد. با مرگ نادرشاه از سال 1748 بحرين و راس الخيمه و بعضي قبايل قاسمي از اعطاي ماليات و خراج سالانه به دولت ايران سرباز زدند. اما اين شيوخ را هيچ كشوري در جهان به عنوان دولت و حاكم مستقل به رسميت نمي شناخت و آنها را دزدان دريايي لقب دادند تا اينكه در سال 1820 دولت انگلستان آنها را تحت قيمومت خود در آورد. كارگزاران انگليسي در اين مدت توطئه هاي متعددي براي تصرف و يا تجزيه جنوب ايران بكار بستند اما همه آنها نقش بر آب شد. به هر حال نه هلندي ها و نه رقابتها و منازعات استعماري انگليس، فرانسه، المان و روسيه در خليج فارس هيچكدام نتوانست تغييري در نام خليج فارس ايجاد نمايد.
در تمام اين مدت سياحان و نويسندگان اروپايي و عرب و حتي ايرانياني كه عموماً به زبان عربي مي نوشتند خليج فارس را با همين نام اصلي مكتوب نموده اند اين روند تا دهه 1960 ادامه داشته است. با مراجعه به كتب 300 دانشمند، جغرافيانويس ، مورخ، اديب و سياح مسلمان و عرب قرون گذشته در مي يابيم كه هيچكدام از اين سياحان در كتب خود نامي غير از خليج فارس براي اين خليج بكار نبرده اند. فرانسويها نيز از سال 1664 كه به تاسيس شركت هند شرقي فرانسه اقدام نمودند تجارت با منطقه خل بويژه با بندر عباس شروع كردند اما جنگهاي 7 ساله 1756- 1763 موجبات تضعيف فرانسه را فراهم ساخت. سر هارفور جونز بريگز در بغداد با عثماني ها و جان مالكوم در سال 1801 در ايران اتحادي عليه فرانسه را شكل دادند و شاه ايران فرماني صادر كرد كه بر اساس آن فرانسويها از ورود به خل منع شدند مدت كوتاهي در خليج فارس حضور داشتند كه در تمام مكاتبات خود مانند ساير اروپاييان نام واقعي خليج فارس را بكار برده اند.